Komşuluk
Bizim ülkemizde değişik milletler, değişik çocuklar yaşıyor. Bulgar, Türk, Yahudi, Çingene mi istemezsin. Ama hepsi de kendi dillerini, kendi örf ve adetlerini uyguluyor, onları var oldukça sürdürüyorlar. Kimse kimseye karışmıyor. Hiç kimse kimseye engel olmuyor. Bildiğin kardeşler gibi. Herkes seçtiği yolca yürüyor, gereken lisanı konuşuyor. Kendi dilini, kendi dinini sürdürüyor. Evet, tam üstüne gelmişiz. İşte bir örnek: Nergis başkentin bir sayfiye semtinde oturuyor. Sisi, yani Bulgar arkadaşı da aynı sayfiyede, aynı semte. Kaplıcaya su almaya gide gele arkadaş oldular. Laf laftan derken, kökenleri aynı kasabadan olduğu, aynı okulda okudukları açıklanıyor. Belki de bu yüzden birbirilerine sıcaklıkları da pekiştikçe pekişiyordu. Bazen boş zamanlarında birbirilerine misafirliğe, bazen de ders çalışmaya gidecekleri bahanesiyle görüşmeye başladılar. Anneleri:
- Nereye böyle uluorta?
Dedikleri zaman, arkadaşının adını anmak sadece yeterliydi. Çünkü annelerini de buluşturmuşlardı, onlar da tanış olmuşlardı. Bir Cuma akşamı Nergis’i annesi, kalaylı bir sahan içinde kreplerle Sisi’lere yolladı. Komşuları, yani Sisi’nin annesi ve ninesi sahanı alır almaz:
- Bu mübarek günlerde annen bizleri de unutmuyor, demiş ve başını hafifçe sallayarak kendi kendine bir şeyler söylemişti.
Nergis böyle kendi kendine konuşан annesini de çoğu defalar görmüştü. Ama hep sormaya niyetleniyorken araya bir konu giriyor ve söz değişiyordu. Bu kez cidden sorucu odu. Annesi hemen yetiştirdi:
- Sahanı eline verirken söylemiştim, benim akıllı kızım, anladın mı?
- Anlamasına anladım, anne, ama bu “ölmüşler için” ne demek?
Annesi biraz düşününce kızına hak vermişti. Onlarla oturup böyle konulara girmemişti ya!
- Bak ne kızım, dedi Nergis’i okşayarak. Senin büyük deden, büyük ninen vardı. Onlar rahmetli oldu. Bu dünyadan göçtüler, yani. Ama bizler, yani onların devamcıları, onları unutmuş değiliz. Biz onları andıkça onlar bizimle yaşamaya devam ediyor, demektir. Cuma ve Pazartesi akşamları onları unutmadığımızı, böyle krep, yağlı ekmek, börektir, konu komşuya vermekle, kendilerini anmış oluyoruz. Komşular da “Allah Rahmet eylesin!” diye cevap veriyor. Demek onlar da dedelerinizi, ninelerinizi hatırlamış oluyor.
Nergis biraz düşündü düşündü, sonra da annesini sorgu yağmuruna tutacakmış gibi karşısına dikildi:
- Bunları neden bize daha uzun uzadıya anlatmıyorsun, anne?
- Yeri geldiği zaman anlatırım, kızım, derken içeri büyük babası girdi.
- İşte büyük baban anlatacak ötesini…
Ertesi gün Sisi ile Nergis tekrar buluştu. Bu kez Sisi sıkı tuttu. Söze ilkin girişti:
- Nergis, dedi, dün akşamki krepler çok lezzetliydi. Annenin eline sağlık. Tarifini almak istiyorum, dedi.
- Tarifini vermesine verecek, annem, ama krepleri yaparken dua da okuyor. Sen krepi yapacaksın, ama…
Gerçek, Sisi başka dine mensuptu. Ama onların da duaları var, özel günleri var.
….
Bir akşam üstü kapı çalınca Nergis acele çıktı. Kapıda ne görse beğenirsiniz: Elinde bir sahan kreple Sisi vardı.
- Buyurun, dedi, bugün özel bir günümüz: meftaları anma günü, dedi.
Nergis nasıl teşekkür etsindi? Bilemedi.
Sonra toparlandı: Allah kabul etsin! Dedi.
Съседство
В нашата страна живеят различни етноси, различни деца. Българи, турци, евреи, цигани. Всеки говори своя език, извършва своите обреди и ще продължи така, докато е жив. Никой не му се бърка, никой никому не пречи. Все едно са братя. Всеки върви по избрания от него път, говори своя си език, изпълнява своята вяра. Ето ви и пример. Нергис живее в един курортен квартал на столицата. Сиси, нейната приятелка, българка, също живее там. Отивайки за минерална вода, се запознават. От дума на дума, разбират че корените им са общи, родени са в един и същи град, учили са в едно и също училище. Това ги сближава, гостуват си, когато имат свободно време, а често започват да се виждат просто така, учат заедно например. Майките им викат след тях:
- Къде така посред бял ден?
И се успокояват като разберат, че отиват при другата си приятелка.
Майките им също започват да си общуват. Една вечер, срещу петък, майката на Нергис й подаде калайдисан сахан, пълен с палачинки и я изпрати у Сиси. Съседите им, майката и бабата на Сиси, поемат сахана:
- В такива благословени дни, не ни забравяте. – казват, клатейки глави. И нещо си пошепнали.
Нергис също вижда майка си да шепне. Все се кани да я попита, но все нещо се случва и въпросът остава неизяснен.
- Като ти подавах сахана, ти казах, умнице моя, нали разбра. – попита тя дъщеря си.
- Разбрах, мамо, но какво значи „за умрелите“?
Майката на Нергис помисли и реши да поговори с дъщеря си.
- Виж какво, Нергис, - погали я тя по косата. – Ти имаше прадядо и прабаба, те се поминаха, напуснаха този свят. Но ние, техните деца, не ги забравяме. Когато си спомним за тях, ги споменаваме, така те продължават да живеят в нас. Затова вечер срещу понеделник и петък правим палачинки, мекици, месим тесто и раздаваме на съседите. Така споменаваме нашите починали близки. И съседите отговарят: „Бог да ги прости.“ Те пък споменават своите покойници.
Нергис се замисли. След това укори майка си.
- Ти защо не ми разказа по-подробно това, мамо?
- Ще ти разкажа всичко, когато е необходимо. – отговори майка й. В този момент при тях влезе дядото. И майка й продължи. – Дядо ти ще ти разкаже по-нататък.
На следващия ден Сиси и Нергис пак се срещнаха.
- Нергис, каза Сиси. – вчерашните палачинки бяха много вкусни, да е жива и здрава майка ти. Ще й поискаме рецепта с мама.
- Рецептата, майка ще ти даде, но когато ги забърква, тя казва молитва. Ти ще казваш ли такава като ги правиш?
Сиси е друговерка, но християните също си имат своите молитви за мъртвите и специални дни, когато ги почитат.
……..
Една вечер, когато на вратата се почука, Нергис избърза, отвори вратата и що да види? Сиси с пълна чиния палачинки пред нея!
- Заповядайте, рече. – Днес ние споменаваме нашите починали близки.
Нергис благодари от сърце, досети се и добави: „Бог да ги прости.“
Being Neighbours
In our country different peoples, different children live. Bulgarians, Turks, Jews, Roma – whatever you like. But all of them practise their own languages, their own customs and traditions, and keep them going as long as they exist. Nobody meddles with anybody. Nobody gets in anybody’s way. Just like brothers and sisters. Everyone walks along the road they have chosen and speaks the language that is needed. They keep up their own language, their own religion. Yes, we have come right to the point. Here is an example: Nergis lives in a villa district of the capital. Sisi, that is, her Bulgarian friend, is in the same villa area too, in the same district. Going to and fro to the hot spring to fetch water, they became friends. As one word led to another, it came out that their roots were from the same small town, that they studied at the same school. Perhaps that was why their warmth towards each other kept growing firmer and firmer. They began to see each other, sometimes visiting each other in their free time, and sometimes on the pretext that they were going to study their lessons. When their mothers said:
- Where are you off to like that, so freely?
it was enough just to mention her friend’s name. Because they had brought their mothers together too, and they too had become acquainted. One Friday evening Nergis’s mother sent her to Sisi’s house with pancakes in a tinned copper pan. The neighbours, that is, Sisi’s mother and grandmother, as soon as they took the pan, said:
- In these blessed days your mother does not forget us either, and nodding her head slightly she had said something to herself.
Nergis had seen her own mother too talking to herself like this many times. But always, just as she was meaning to ask, some other subject came up and the talk changed. This time she asked in earnest. Her mother was quick to answer:
- I said it as I was putting the pan into your hand, my clever girl, did you understand?
- I understood all right, Mother, but what does this “for the dead” mean?
When her mother thought a little, she agreed that her daughter was right. After all, she had never sat down with them and gone into such matters!
- Look here, my girl, she said, stroking Nergis. You had a great-grandfather and a great-grandmother. They passed away. That is, they departed from this world. But we, that is, those who carry on after them, have not forgotten them. As long as we remember them, it means they go on living with us. On Friday and Monday evenings, by giving pancakes, buttered bread, börek and such to the neighbours round about, we show that we have not forgotten them; we are remembering them. And the neighbours answer, “May Allah have mercy on them!” So they too are remembering your grandfathers and grandmothers.
Nergis thought and thought a little, and then she planted herself in front of her mother as if she were going to shower her with questions:
- Why don’t you tell us about these things at greater length, Mother?
- I’ll tell you when the time comes, my girl, she was saying, when her grandfather came in.
- There, your grandfather will tell you the rest…
The next day Sisi and Nergis met again. This time Sisi was quick off the mark. She was the first to begin:
- Nergis, she said, the pancakes last night were very tasty. Bless your mother’s hands. I want to get the recipe, she said.
- She’ll give you the recipe all right, my mother, but while she is making the pancakes she also says a prayer. You will make the pancakes, but…
It was true, Sisi belonged to a different religion. But they have their prayers too, they have their special days.
….
One evening when there was a knock at the door Nergis hurried out. And what do you think she saw at the door: there was Sisi with a pan of pancakes in her hands.
- Here you are, she said, today is a special day for us: the day of remembering the dead, she said.
How was Nergis to thank her? She did not know.
Then she collected herself: May Allah accept it! she said.