En Kıymetli Anmalık
Babaannesi ona güzel, alaca bulaca bir takke örmüştü. O zaman küçüktü, hiçbir şeyden haberi yoktu yavrucağın. Anlamasa da takkeyi sevmişti, elinden bırakmıyordu hiç. Bir yerden başka bir yere değişse, takkeyi de beraberinde götürüyordu. Yatarken bile yanındaydı bu takke. Kah yastığının altına sokuyor, kah yorganın. Annesinin canı sıkılıyordu bazen.
- Nedir bu takke zaafın, oğlum, bilmem ki! Kime çekmişsin böyle? Kah elinde, kah cebinde! Takke de, takke, vesselam! Yeter artık! Olur olur ama, bu kadar da olmaz, ha!
- Onu bana babaannem örmüş. Beni onun gibi kimse okşamıyor. Onun elleri sımsıcak, yumuşacıktı. Takkeyi de bu ellerle örmüştü bana!
Bu sözleri annesi Ayşan’ı da düşündürmüştü. Acaba ne yapsın! Birçok çareye başvursa da olmadı, olmadı!
Burak çalışkan bir öğrenciydi. Dersleri daha öğretmen anlatırken ağzından kapıyor, belleğe sindiriyordu. Gelgelelim herkesin bir zaafı vardır ya! Onun da zaafı takke. El örgüsü, nakışlı bir takke. Babaannesinin el işi bir takke.
Okulda “Hünerli ellerin” derneği vardı. Okul yönetimi öğrencilerin hünerlerini, yani örgülerini, el işlerini sergilemeyi önerdi. O zaman Burak’ın öğrenci arkadaşlarından Leyla, Burak’ın takkesini örnek almak, aynısını olmasa da, benzerini örmek istedi. İstedi ama örmeyi bilmiyordu. Gidip Ayşan teyzeye danıştı.
- Bak ne kızım, dedi Burak’ın annesi, sana örgü yapmayı, yani örmeyi öğretebilirim. Gelgelelim takkeyi ben örmedim. Onun örgüsü bambaşka. Onu torununa babaannesi örmüştü.
Leyla üzüldü. Üzüldü ama ipliktir, tığdır alıp çabaladı. Ee-e, her başlangıç zordur. İşte bir zincir ördü. Bunu öğrenmişti, önce yüz, sonra ters aldı ilmekleri ve örgüye benzemeye başladı. Bir ördü, iki söktü, sonra tersi oldu: iki ördü, bir söktü derken örgü üredi de üredi. Takke değil, bu kez terlik çıktı meydana. “Olsun, dedi kendi kendine. Elleri örgüyle meşgulken, kafası da başka bir şeyle uğraşıyordu. Örneğin, tüm sınıf arkadaşlarının el işlerinden neden bir sergi düzenlenmesin?! Fikrini öğretmenle de paylaşınca, öğrencilerin örme merakları da arttı mı arttı.
Ders yılı nerdeyse sona ermek üzereydi. Öğretmen oda bulup ayarlayınca, öğrenciler üzerlerinde adları yazılı örgüleri toplayıp sergilediler. Burak’ın takkesi de sergiye alındı. Burak, “altına ne yazayım?” diye çok düşündü. Ve nihayet, gerçek her zaman güçlüdür, diye düşünerek, aklına geleni yazdı:
“Babaannemin bana bıraktığı en kıymetli anmalık!”
Gerçekten bu takke sergiye başka bir renk katıyordu.
Ders yılı sonunda veliler de sergiyi gezip gördüler. Daha kapıdan girer girmez Ayşan hanımın dikkatini Leyla’nın terlikleri ve aynı zamanda oğlunun örme takkesi çekti. Üzerindeki yazıyı okuyunca heyecandan gözleri yaşardı.
Най-скъпият подарък
Баба му беше изплела много хубава шапка на шарки. Тогава беше малък и не разбираше нищо. Но беше си обикнал шапката. Не я сваляше от главата. Където и да отидеше, взимаше шапката със себе си. Ту я пъхаше под възглавницата, ту под юргана.
- Каква е тази привързаност, сине? Не знам на кого си се метнал такъв. Тази шапка е вечно с теб, ту в ръката ти, ту в джоба. Шапка, та шапка! Бива, бива, ама чак пък толкоз, не бива!
- Баба я изплете, никой не ме гали като нея. Нейните ръце са мекички, топлички. С тези ръце ми е изплела шапката.
Тези думи, бяха накарали майка му, Айшан, да се замисли. Какво да прави? Беше опитала всичко. Не става и не става, не оставя шапката. Бурак беше ученолюбиво дете. Уроците си научаваше още в час. Като че ли ги грабваше от устата на учителя. И ги запечатваше. Но всеки си има някаква слабост, нали? Неговата беше шапката от баба. Ръчно плетена, на шарки. В училище имаха кръжок „Сръчни ръце“. Учителката по трудово предложи да направят изложба от ръкоделията на учениците. Тогава Лейля, съученичка на Бурак, пожела да изплете шапка, същата като неговата. Да, ама не знаеше да плете. Отиде при майката на Бурак, леля Айшан, да се допита.
- Виж какво, момиче, каза тя, аз мога да те науча да плетеш, но шапката не е мое дело. Плетивото е на бабата на Бурак, за внучето.
Лейля се наскърби. Взе, обаче куките заедно с преждата и започна. Еее, всяко начало е трудно, наистина. Изплете едно синджирче, това беше научила. Едно на лице, едно на опъки, ето, заприлича на плетка. Едно изплете, две разплете, после обратното! Едно разплете, две изплете, и плетката взе да расте. Не шапка, а терлик се получи. „Нищо“, рече си. Докато ръцете й бяха заети с куките, из главата й се блъскаха мисли. Например, защо от ръкоделията на класа не се организира изложба? Като го сподели с учителката и съучениците си, тяхното желание да участват нарасна многократно, стигна до небесата! Учебната година приключваше.
Докато учителите намерят стая за изложбата, учениците събраха плетивата с имената върху тях. После подредиха и ето, изложбата е готова. И шапката на Бурак беше изложена. Той много мисли какъв да бъде надписът върху нея. Казват, че най-добре е винаги да казваш истината! Да, момчето помисли пак и реши: „Това е най-скъпият ми подарък от баба!“ Така я надписа. Шапката придаде истински чар, истинска прелест на изложбата. Накрая на учебната година и родителите посетиха изложбата на децата си. Шапката на Бурак още от вратата привлече вниманието на майка му. Тя прочете надписа и очите й се навлажниха. Но забеляза и терлиците на Лейля.
The Most Precious Keepsake
His grandmother had knitted him a beautiful, many-coloured cap. He was little then; the poor little thing knew nothing about anything. Even though he did not understand, he had come to love the cap and never let it out of his hand. If he moved from one place to another, he took the cap along with him. This cap was beside him even when he went to bed. Now he tucked it under his pillow, now under the quilt. Sometimes his mother got annoyed.
- What is this weakness of yours for the cap, my son, I just don’t know! Who do you take after like this? Now in your hand, now in your pocket! Cap, cap, and nothing but the cap! That’s enough now! All right, all right, but this is going too far, ha!
- My grandmother knitted it for me. Nobody strokes me the way she did. Her hands were so warm, so soft. And it was with those hands that she knitted the cap for me!
These words had set his mother Ayşan thinking too. What was she to do! Though she tried many remedies, it was no good, no good!
Burak was a hard-working pupil. He caught the lessons from the teacher’s mouth while she was still explaining them, and took them into his memory. But then everyone has a weakness, don’t they! And his weakness was the cap. A hand-knitted, patterned cap. A cap that was his grandmother’s handiwork.
At school there was a “Skilful Hands” club. The school management proposed exhibiting the pupils’ skills, that is, their knitting and their handiwork. Then Leyla, one of Burak’s schoolmates, wanted to take Burak’s cap as a model and knit, if not the very same, then one like it. She wanted to, but she did not know how to knit. She went and asked Aunt Ayşan’s advice.
- Look here, my girl, said Burak’s mother, I can teach you to do knitting, that is, to knit. But the thing is, I did not knit the cap. Its knitting is something quite different. His grandmother knitted it for her grandson.
Leyla was sad. She was sad, but she got yarn and a hook and such and did her best. We-ell, every beginning is hard. There, she made a chain. She had learned that; she took the stitches first plain, then purl, and it began to look like knitting. She knitted one and undid two, then it was the other way round: she knitted two and undid one, and so the knitting grew and grew. What came out this time was not a cap but slippers. “Never mind,” she said to herself. While her hands were busy with the knitting, her head was occupied with something else. For example, why shouldn’t an exhibition be arranged of the handiwork of all her classmates?! When she shared her idea with the teacher as well, the pupils’ keenness for knitting grew and grew.
The school year was almost at its end. When the teacher had found and arranged a room, the pupils gathered their knitted pieces with their names written on them and put them on display. Burak’s cap was taken into the exhibition too. Burak thought hard: “What shall I write under it?” And at last, thinking that the truth is always strong, he wrote what came into his mind:
“The most precious keepsake my grandmother left me!”
Truly this cap added a different colour to the exhibition.
At the end of the school year the parents too went round and saw the exhibition. The moment she came in through the door, Ayşan Hanım’s attention was caught by Leyla’s slippers and at the same time by her son’s knitted cap. When she read the writing on it, her eyes filled with tears from emotion.