Vefakar Evlat
Saçı kara kömür, gözleri siyah üzüm, yüzü yusyuvarlak sıska bir oğlan. Sıska olduğu kadar da çevik. Dedesinin ilk yardımcısıydı Sabi. Tarlaya gidip ot alaf toplamak mı gerek, kır yolunu ilkin tutardı, arabadaki diğreni acele almak mı lazım, tekrar söylemeyi, hatırlatmayı beklemez, hemen koşup getirirdi. Babaannesine de yardımcı oluyordu Sabi. Ateşi yakma zamanını biliyordu. Kuruluğa dedesiyle birlikte dizdiği odunlardan hemen kucaklayıp soba başına getiriyordu. Öğün vakti yaklaşınca sofraya çataldır, tabaktır diziyordu. Anası işten dönünce ise ona sımsıkı sarılıyor, kulağına birşeyler fısıldıyordu. Acaba ne diyordu? „Babam bu akşam da sarhoş döner, bizi beraber görürse belki seni dövmez!...“ diyordu. Bunu her defasında soylüyor ve günün hiç, ama hiç bitmemesini, güneşin batmamasını, gecelerin gelmemesini düşlüyordu. Annesinin çığlıklarını, iri-yarı babasının üstüne bıçakla yürümesini beyninden hala silemiyordu. Bu anıları belki de sonsuza kadar belleğinin bir köşesinde taşıyacaktı.
Işıklı köy (Işıklar) ona hiç de ışıklı görünmüyordu.
Bu yaşantıları bugün Sabi yaşamında iz bırakan birer kâbuz olarak ürpertiyle anımsıyordu. Meğer iyi, güneşli günler de varmış dünyada...
İki yıl ayrılıktan sonra anne kokusu hala burnunda burcu burcu koktuğu sırada annesi Rabiye karşısında bitiverdi. „Hadi, çarçabuk hazırlanalım“ dedi. Sabi şaşırdı. O küçümencik gözlerini alabildiğine açtı, ama annesinin ne demek istediğini algılayamadı. Ablası kendisinden üç yıl daha büyüktü. Ona bakıyor ve yaptıklarını o da tekrarlıyordu. Derken kendisini bir arabada buldu ve uzun, çok uzun bir yolculuktan sonra gözlerini açtığı vakit karşısında serilen, kendisine kucak açan bambaşka bir dünyada buldu. Gerçekten bambaşka bir dünyadaydı, bambaşka bir ülkede — Almanya’da.
Sahi, burası günlük güneşlik, telaşsız, korkusuz, yaşanası bir dünya. Sabi daha ertesi gün kendini okula attı. (Annesi herşeyi ayarlamıştı.) Gel gelelim ortam başka, yaşam koşulları başkaydı. Hele de şu dil, lisan ayrımı yok mu? Bir iki ay kulağı delik kaldı. Arkadaşlarını, öğretmenini dinledi, evde de kasetler aldı, CD’ler dinledi. Hem dinledi, hem defalarca tekrarladı öğrendiği sözcükleri. Dilini böyle kırdı, telaffuzu böyle söktü.
Bugün Sabi Alman okulunda örnek bir öğrenci. Ama Bulgarcayı da, Türkçeyi de ihmal etmiyor. Bulgarca televizyon seyrediyor, annesi ve anneannesiyle Türkçe konuşuyor. Her lisanın dünyaya açılan bir pencere olduğunu unutmuyor.
Sabi örnek öğrenci olduğu gibi annesinin fedakarlığını da unutmayarak, onun ilk yardımcısıdır. Başka bir değimle annesinin sağ elidir.
Annesi kentte bir piza lokantası açtı. Sabi derslerini öğrendikten sonra lokantaya iniyor. Onu çalışırken bir görmelisiniz. Önündeki tezgahta telefon, isimler ve piza türleri yazılı pusulalar, yani siparişler. Elleri adeta makina. Bir pizayı iki dakikada hazırlayıp fırına veriyor ve beş dakika sonra piza müşterinin önünde burcu burcu kokuyor ve: „Beni afiyetle ye!“diyor. Sabi böylesi çalışmasıyla annesine minnet borcunu ödemek istiyordu.
Ne vefakar evlat, değil mi!
Предан син
Коса — черен въглен, очи — черно грозде, лице — кръгло-кръгличко, едно мършаво момче. Колкото мършаво, толкова и пъргаво. Саби беше пръв помощник на дядо си. Трябва ли да се отиде на нивата да се събере трева и фураж — пръв поемаше по полския път, трябва ли бързо да се вземе вилата от каруцата — не чакаше да му повтарят, да му напомнят, веднага изтичваше и я донасяше. Саби помагаше и на баба си. Знаеше кога е време да се запали огънят. От дървата, които заедно с дядо си беше наредил на сушина, веднага грабваше един наръч и го донасяше при печката. Наближеше ли време за ядене, нареждаше на трапезата вилици, чинии. А когато майка му се върнеше от работа, прегръщаше я силно-силно и ѝ шепнеше нещо на ухото. Какво ли ѝ казваше? „Тате и тази вечер ще се върне пиян, ако ни види заедно, може би няма да те бие!...“ — казваше. Казваше това всеки път и мечтаеше денят никога, ама никога да не свършва, слънцето да не залязва, нощите да не идват. Все още не можеше да изтрие от ума си писъците на майка си, това как едрият му баща тръгваше срещу нея с нож. Тези спомени може би щеше да носи в някое кътче на паметта си завинаги.
Селото със светлините (Ъшъклар) никак не му изглеждаше светло.
Тези преживявания днес Саби си спомняше с тръпка като кошмари, оставили следа в живота му. Пък то имало и хубави, слънчеви дни на света...
След две години раздяла, тъкмо когато мирисът на майка още ухаеше в ноздрите му, майка му Рабие изникна пред него. „Хайде, бързо да се приготвим“ — каза. Саби се слиса. Отвори широко-широко мъничките си очи, но не можа да схване какво иска да каже майка му. Кака му беше три години по-голяма от него. Гледаше нея и повтаряше това, което правеше тя. После се озова в една кола и когато след дълъг, много дълъг път отвори очи, се намери в един съвсем друг свят, който се разстилаше пред него и му разтваряше обятия. Наистина беше в съвсем друг свят, в съвсем друга страна — в Германия.
Вярно, тук е един слънчев и ясен, спокоен, безстрашен свят, в който ти се живее. Саби още на другия ден се втурна в училището. (Майка му беше уредила всичко.) Но ето че средата беше друга, условията на живот бяха други. А пък тази разлика в езика, в говора? Месец-два ходи с наострени уши. Слушаше приятелите си, учителя си, а и вкъщи си взе касети, слушаше компактдискове. И слушаше, и много пъти повтаряше думите, които беше научил. Така пречупи езика си, така усвои произношението.
Днес Саби е примерен ученик в немското училище. Но не занемарява нито българския, нито турския. Гледа българска телевизия, с майка си и с баба си говори на турски. Не забравя, че всеки език е прозорец, който се отваря към света.
Саби, както е примерен ученик, така не забравя и жертвите на майка си и е неин пръв помощник. С други думи — дясната ръка на майка си.
Майка му отвори в града пицария. Саби, след като си научи уроците, слиза в пицарията. Да го видите само как работи. На тезгяха пред него — телефон, листчета, на които са написани имена и видове пица, тоест поръчките. Ръцете му са същинска машина. Приготвя една пица за две минути и я слага във фурната, а след пет минути пицата ухае пред клиента и казва: „Изяж ме със здраве!“ С такава работа Саби искаше да изплати дълга си на благодарност към майка си.
Какъв предан син, нали!
A Devoted Child
A skinny boy with coal-black hair, eyes like black grapes and a perfectly round face. And as nimble as he was skinny. Sabi was his grandfather's first helper. If it was necessary to go to the field and gather grass and fodder, he was the first to set out on the country road; if the pitchfork in the cart had to be fetched in a hurry, he did not wait to be told again or reminded, he ran and brought it at once. Sabi helped his grandmother too. He knew the time for lighting the fire. He would at once take up an armful of the logs that he and his grandfather had stacked in the dry shed and bring it to the stove. When mealtime drew near he would set out the forks and the plates on the table. And when his mother came back from work he would hug her tight and whisper something in her ear. What could he be saying? “Father will come home drunk again tonight; if he sees us together, perhaps he will not beat you!...” he would say. He said this every time, and dreamed that the day would never, ever end, that the sun would not set, that the nights would not come. He still could not wipe from his brain his mother's screams, his burly father going at her with a knife. Perhaps he would carry these memories in a corner of his mind for ever.
The bright village (Işıklar) did not look at all bright to him.
Today Sabi remembered these experiences with a shudder, as nightmares that had left their mark on his life. But it turned out there were good, sunny days in the world too...
After two years of separation, just when the scent of his mother was still sweet and strong in his nose, his mother Rabiye suddenly appeared in front of him. “Come on, let's get ready quick as we can,” she said. Sabi was bewildered. He opened those tiny eyes of his as wide as he could, but he could not grasp what his mother meant. His big sister was three years older than he was. He watched her, and he too repeated whatever she did. Then he found himself in a car, and after a long, very long journey, when he opened his eyes he found himself in an altogether different world, spread out before him and opening its arms to him. He truly was in an altogether different world, in an altogether different country — in Germany.
Really, this was a bright and sunny world, without flurry, without fear, a world worth living in. The very next day Sabi threw himself into school. (His mother had arranged everything.) Yet the surroundings were different, the conditions of life were different. And above all, wasn't there that difference of language, of tongue? For a month or two he kept his ears pricked. He listened to his friends and his teacher, and at home too he got cassettes and listened to CDs. He listened, and he repeated the words he learned over and over again. That was how he broke in his tongue, that was how he worked out the pronunciation.
Today Sabi is a model pupil in the German school. But he does not neglect Bulgarian or Turkish either. He watches Bulgarian television, and speaks Turkish with his mother and his grandmother. He does not forget that every language is a window opening onto the world.
As well as being a model pupil, Sabi, not forgetting his mother's self-sacrifice, is her first helper. In other words, he is his mother's right hand.
His mother opened a pizza restaurant in the town. After Sabi has learned his lessons, he goes down to the restaurant. You should just see him at work. On the counter in front of him are the telephone and slips of paper with names and kinds of pizza written on them, that is, the orders. His hands are like a machine. He gets a pizza ready in two minutes and puts it in the oven, and five minutes later the pizza is in front of the customer, smelling delicious, and saying: “Eat me and enjoy!” With work like this Sabi wanted to repay his debt of gratitude to his mother.
What a devoted child, isn't he!