Dua Nedir
Yaşlı bir dedem vardı. Ardımızda bıraktığımız asırda yaşamıştır. Yaşlı başlıyıdı gerçekten, ama aklı başındaydı. Yani unutkanlık falan yoktu. Bize, geçen asırda olup biten olayları dünkü gibi anlatıyordu, hem de canlı mı canlı, capcanlı. Örneklerle, kişileri ikişer adıyla sayıyordu. Mesela Eminoğulların Mehmet, veya Yakup hocaların Ali, diye. Köydeşlerinin hepsini bir bir sayabiliyordu. Yani dua okur gibi. “Dua” dedim de, aklıma geldi. Dedem günde beş vakit namaz kılıyordu. Bilirsinizdir, namaz duasız kılınmıyor. Biz torunları etrafında cıvıl cıvıl, bir odayı dolduruyorduk. Biz dört, amcamgillerin de üç, olduk yedi. Aşağı yukarı şimdiki sınıfların yarısı kadardık. Sıraya dizer bizi ve öğrendiğimiz duaları tekrar ettirirdi. Bazen canımız sıkılıyordu “Ne zaman lazım olacak bu dualar bize” diye düşünüyorduk.
Bir gün hiç düşünmeden, ne kadar dua bilirsem, hepsini tek tek okudum. Yani duaların yerini buldum. Sizlere de, anlatayım: zor bir dersimiz vardı. Okudum, okudum ama hiçbir türlü öğrenemedim, ezberledim dersi. Öğretmen imtihan etmesin diye adeta rahle altına giresim geldi, ne kadar dua bilirsem, hepsini okudum o anda. Nasılsa kısmetim varmış. Bu saat bana çok uzun geldi, bitmek bilemedi. Kendi kendime söz verdim “Bu son olsun. Dersi öğrenmeden bir daha okula gitmeyeceğim, dedim.
Sözümü tuttum. Zordu, ama üstesinden geldim. Utanacağım, büzüleceğim yerde açık dimdik alınla saatte durmak ne de hoşmuş. Bunu biraz geç anladım galiba. Yine de “Olsun diyorum, başıma bir sorun gelmeden kurtulduğuma şükrediyorum. Hem de yakın öğrenci arkadaşıma da anlatıyorum, onlara da ders olsun diye. İşte bu derste duanın ne demek olduğunu anladım.
Dua insana verilen bir güçtür aslında.
Какво е дуа
Имах един стар дядо. Живял е в столетието, което оставихме зад гърба си. Наистина беше много стар, но умът му си беше на място. Тоест нямаше разсеяност и тям подобни. Разказваше ни случките, станали през миналия век, като че са били вчера, при това живо, та живо, съвсем живо. С примери, изброяваше хората с по две имена. Например Мехмед от Еминоглулар или Али от Якуб ходжови. Можеше да изброи всичките си съселяни един по един. Тоест сякаш четеше дуа. Казах „дуа“ и ми дойде на ум. Дядо ми кланяше намаз пет пъти на ден. Сигурно знаете, намаз без дуа не се кланя. Ние, внуците му, чуруликахме около него и пълнехме цяла стая. Ние четирима, на чичови трима – ставахме седем. Бяхме горе-долу колкото половината от сегашните класове. Нареждаше ни в редица и ни караше да повтаряме дуите, които бяхме научили. Понякога ни доскучаваше, мислехме си: „Кога ли ще ни потрябват тези дуи?“
Един ден, без изобщо да се замисля, изрекох една по една всичките дуи, колкото знаех. Тоест намерих мястото на дуите. Да разкажа и на вас: имахме един труден урок. Учих, учих, но никак не можах да го науча, назубрих урока. За да не ме изпита учителят, направо ми идеше да се пъхна под чина, колкото дуи знаех, всичките ги изрекох в този миг. Някак си съм имала късмет. Този час ми се стори много дълъг, не се свършваше. Дадох си дума: „Това да е за последен път. Без да съм научила урока, повече няма да отида на училище“ – казах.
Удържах на думата си. Трудно беше, но се справих. Колко хубаво било вместо да се срамуваш, да се свиваш, да стоиш в час с открито, високо вдигнато чело. Това май го разбрах малко късно. И все пак казвам „Нищо“, благодаря, че се отървах, без да ми дойде някоя беда на главата. При това го разказвам и на близката си съученичка, та и на тях да им е за урок. Ето, в този час разбрах какво значи дуа.
Дуата всъщност е сила, дадена на човека.
What Is Prayer
I had an old grandfather. He lived in the century we have left behind us. He was truly advanced in years, but his mind was sound. That is, there was no forgetfulness or anything of the kind. He told us of the events that had happened in the past century as if they were yesterday's, and so vividly too, full of life. With examples, he listed people by both their names. For instance, Mehmet of the Eminoğulları, or Ali of the Yakup hodjas. He could count off all his fellow villagers one by one. That is, as if reciting a prayer. I said “prayer”, and it came to my mind. My grandfather performed the namaz five times a day. You will know, the namaz is not performed without prayers. We, his grandchildren, chirping around him, filled a room. We were four, and my uncle's family had three, that made seven. We were more or less half the size of today's classes. He would line us up and make us repeat the prayers we had learned. Sometimes we got bored; “When will we ever need these prayers”, we thought.
One day, without thinking at all, I recited every prayer I knew, one by one. That is, I found the place for the prayers. Let me tell you too: we had a hard lesson. I read and read, but I could not learn it by any means, I memorised the lesson. I almost wanted to crawl under the desk so that the teacher would not examine me, and I recited every prayer I knew at that moment. Somehow luck was with me. That lesson hour seemed very long to me, it would not end. I promised myself, “Let this be the last time. I will not go to school again without having learned the lesson, I said.
I kept my word. It was hard, but I managed it. Instead of being ashamed and shrinking, how pleasant it was to stand in the lesson with an open brow, held high. I understood this a little late, I think. Still, “Never mind, I say, I give thanks that I got away before any trouble came upon my head. And I tell it to my close schoolmates too, so that it may be a lesson for them as well. It was in this lesson that I understood what prayer means.
Prayer is in truth a strength that is given to a person.