Dostlar Azalıyor
Yılları, koşar çocuklar gibi birbirini kovalıyor. Bu koşuları hiçbir türlü unutamıyorum. Hele de yazın, anababa öküz arabasına binip, herhangi bir işle yola çıkarlarsa, gelin de görün o çocukları dört sıra nice içten gözyaşlarının yanaklarından nasıl süzüldüğünü. Bu manzarayı gördüm mü, istemeyerek benim de gözlerim doluyor ve sanki nehir olup taşıyor, duygusal olduğumu her zaman ele vermemeye çalışıyordum. “Olur, olur, ama bu kadar da olmaz!” diyordum kendi kendime. Dişlerimi sıkıyordum, oysa tersi oluyordu. Sanki henüz yıkanmış herhangi bir mendili sıkıyormuşum gibide, daha fazla oluyordu akan gözyaşlarım.
Yıllar geçtikçe dostlar gibi, “gözlerimizin suyu”, yani gözyaşlarımız da azalıyor”, tükeniyor diyorum. “Acaba bitecek mi bu sular” diye geçiyor aklımdan. Çünkü yaşlılar yıllar geçtikçe bazı nehirlerin kuruduğunu, çeşmelerin suları kesildiğini söylüyorlar. Bizler de kendimizi okuduklarımızla avutuyoruz, yani ebedi olan hiçbir şey yok, diyoruz. Her şeyin bir başlangıç ile bir sonu olduğu gibi. Gerçekten daha derin düşünüverince, bu sonuca varıyor insan, varıyor ve tekrar dostlara getiriyoruz sözü. Dostlara, azalan dostlar dizisine. Ve oturup sende bir düşünüyorsun: Ne çoktu onlar, iki elinin parmakları az geliyordu onları saymak için. Şimdi ise dost araştırmak için beynimizin derinliklerine iniyoruz, ama nerede, yok… Yoku var etmek oluyor mu?
Evet, dostlar giderek azalıyor, demek istiyorum, giden gelmiyor, yeri bomboş kalıyor. Acap neden? Sormayın!
Приятелите намаляват
Годините се гонят една друга като тичащи деца. Това тичане по никакъв начин не мога да го забравя. Особено лятно време, ако майката и бащата се качат на воловата кола и тръгнат на път по някаква работа, елате да видите тези деца – как на четири реда, колко от сърце се стичат сълзите по бузите им. Видех ли тази гледка, без да искам, и моите очи се пълнеха и сякаш ставаха на река и преливаха, винаги се мъчех да не издавам, че съм чувствителна. „Бива, бива, ама чак толкова не бива!“ – казвах си сама на себе си. Стисках зъби, а ставаше обратното. Сякаш изстисквах някоя току-що изпрана кърпичка – сълзите, които течаха, ставаха още повече.
С минаването на годините, както приятелите, така и „водата на очите ни“, тоест сълзите ни, намаляват, изчерпват се, казвам. „Дали ще свършат тези води“ – минава ми през ума. Защото старите хора казват, че с минаването на годините някои реки пресъхват, водите на чешмите секват. И ние се утешаваме с онова, което сме чели, тоест казваме, че няма нищо вечно. Както всяко нещо има едно начало и един край. Наистина, щом се замисли по-дълбоко, човек стига до този извод, стига и пак обръщаме дума към приятелите. Към приятелите, към редицата на намаляващите приятели. И сядаш и ти и се замисляш: колко много бяха те, пръстите на двете ти ръце не стигаха, за да ги преброиш. А сега, за да подирим приятел, слизаме в дълбините на мозъка си, но къде ти, няма… Бива ли да направиш от нищото нещо?
Да, приятелите все повече намаляват, искам да кажа, който си отиде, не се връща, мястото му остава съвсем празно. Защо ли? Не питайте!
Friends Are Growing Fewer
The years chase one another like running children. I cannot by any means forget those runs. Especially in summer, if the parents got onto the ox cart and set out on some business or other, just come and see those children, how their so heartfelt tears trickled down their cheeks in four rows. Whenever I saw this sight, my eyes too would fill in spite of myself and, as it were, turn into a river and overflow; I always tried not to give away that I was sentimental. “All right, all right, but not as much as this!” I would say to myself. I clenched my teeth, yet the opposite happened. As if I were wringing out some freshly washed handkerchief, my flowing tears only became more.
As the years pass, like friends, “the water of our eyes”, that is, our tears, also grow fewer”, run out, I say. “I wonder, will these waters come to an end”, passes through my mind. Because the old people say that as the years pass some rivers dry up, and the waters of the fountains are cut off. And we console ourselves with what we have read, that is, we say there is nothing that is eternal. Just as everything has a beginning and an end. Truly, when one thinks a little more deeply, one reaches this conclusion, reaches it, and again we bring the talk round to friends. To friends, to the dwindling line of friends. And you too sit down and think: how many they were, the fingers of your two hands were too few to count them. But now we go down into the depths of our brain to search for a friend, but where, there is none… Can what is not be made to be?
Yes, friends are steadily growing fewer, I want to say; the one who goes does not come back, his place stays quite empty. Why, I wonder? Do not ask!